Een schoolbestuur kan voornemens zijn om een leraar of docent te ontslaan. Dat gaat echter niet zonder slag of stoot. Wees je er wel van bewust dat de rechtspositieregeling van ambtenaren in 2020 is vervangen door de regels uit het private arbeidsrecht.
Regels uit het private arbeidsrecht (geldig sinds 2020)
Voor een geldig ontslag zal een onderbouwde ontslagreden of een combinatie van redenen aangevoerd moeten worden. Hier zie je welke ontslagredenen er in 2026 bestaan, wat ze inhouden en welke ontslagprocedures erbij horen.
Om de gevolgen van het ontslag te verzachten, behoort het schoolbestuur bepaalde voorzieningen aan je aan te bieden. Het Juridisch Platform kan voor je in overleg gaan met het schoolbestuur om de nadelige consequenties van het ontslag te bespreken, compensatie namens de onderwijswerknemer te eisen, en daarover te onderhandelen.
Bij ontslag om bedrijfseconomische redenen verlies je je baan door bijvoorbeeld financiële problemen, werkvermindering of automatisering. Hier lees je wat bedrijfseconomisch ontslag is, welke procedures erbij horen, wanneer ontslag is toegestaan en welke stappen jij kunt zetten als bij jou ontslag dreigt.
Het ging al een tijdje minder goed met het bedrijf waar je werkt. Opeens wordt je medegedeeld dat bedrijfseconomische omstandigheden aanleiding zijn om te gaan reorganiseren. Bij ontslag om reorganisatie verlies je je baan vanwege een verhuizing, fusie, overname of herstructurering. Hier lees je wanneer ontslag om reorganisatie is toegestaan en wat je eraan kunt doen als je om die reden ontslagen wordt.
Bij ontslag om langdurige arbeidsongeschiktheid door ziekte verlies je je baan omdat je gedurende een onafgebroken periode van minimaal twee jaar (24 maanden / 104 weken) arbeidsongeschikt of ziek bent geweest. Hier lees je wanneer je ontslag bij langdurige arbeidsongeschiktheid gegrond is en wat je eraan kunt doen als je om die reden ontslagen wordt.
Bij ontslag om regelmatig ziekteverzuim verlies je je baan omdat je vaak ziek bent. Het verzuim gaat niet snel afnemen, er is geen ander werk is en de gevolgen voor je collega's zijn onaanvaardbaar. Hier lees je wanneer er sprake is van frequent ziekteverzuim, wat het opzegverbod inhoudt en wat je eraan kunt doen als je om die reden ontslagen wordt.
Bij ontslag om onvoldoende functioneren verlies je je baan omdat je werkgever aantoont dat je ongeschikt bent voor je functie. Hier lees je wat disfunctioneren is, wanneer dat terecht is, welke ontslagprocedure erbij hoort en wat je eraan kunt doen als je om die reden ontslagen wordt.
Bij ontslag wegens verwijtbaar handelen of nalatigheid verlies je je baan omdat er van je werkgever in redelijkheid niet kan worden gevergd je arbeidsovereenkomst voort te laten duren. Dat kan zijn omdat je een redelijke opdracht weigert uit te voeren, omdat je vaak te laat komt of er door jouw toedoen iets is gebeurd dat grote gevolgen heeft. Hier lees je wanneer je verwijtbaar of nalatig bent en wat je eraan kunt doen als je om die reden ontslagen wordt.
Bij ontslag vanwege een ernstig gewetensbezwaar verlies je je baan omdat je werkgever vaststelt dat het bezwaar onoverkomelijk is en niet in aangepaste vorm verricht kan worden. Bijvoorbeeld omdat dit religieuze, morele of ethische gronden heeft. Hier lees je wanneer er sprake is van een onoplosbaar bezwaar en wat je eraan kunt doen als je om die reden ontslagen wordt.
Bij ontslag wegens verstoorde arbeidsverhouding heb je een onoplosbaar arbeidsconflict met je werkgever. Bijvoorbeeld doordat je karakter botst met dat van je leidinggevende, er een verschil van inzicht is ontstaan of er iets heftigs is voorgevallen. Hier lees je welke geschillen aanleiding zijn voor ontslag vanwege een verstoorde arbeidsrelatie en wat je eraan kunt doen als je om die reden ontslagen wordt.
Bij ontslag vanwege andere omstandigheden verlies je je baan omdat je werkgever het niet redelijk acht om je in dienst te houden. Bijvoorbeeld omdat je in de gevangenis zit, geen verblijfsvergunning hebt of in een prominente functie van inzicht verschilt over het te voeren beleid. Hier lees je wanneer er sprake is van een andere omstandigheid en wat je eraan kunt doen als je om die reden ontslagen wordt.
Bij ontslag om persoonlijke redenen verlies je je baan omdat je werkgever vindt dat jou ten aanzien van je gedrag iets te verwijten valt. Het is een verzamelnaam voor de ontslaggronden die in eerste instantie via de kantonrechter moeten worden afgewikkeld zoals frequent ziekteverzuim, disfunctioneren en een verstoorde arbeidsrelatie. Hier lees je wanneer er sprake is van persoonlijke redenen en wat je eraan kunt doen als je om die reden ontslagen wordt.
Bij ontslag op basis van cumulatiegrond verlies je je baan omdat er verschillende redenen zijn die je ontslag rechtvaardigen. Die redenen zijn op zichzelf onvoldoende om je te kunnen ontslaan, maar de combinatie van ontslagredenen bieden samen wel voldoende grond. Hier lees je welke ontslagredenen niet gecombineerd mogen worden, wanneer je ontslag gegrond is en wat je eraan kunt doen als je op cumulatiegrond ontslagen wordt.
Bij ontslag wegens dringende reden verlies je je baan omdat er in redelijkheid niet van je werkgever verlangd kan worden dat hij je arbeidsovereenkomst laat voortduren. Hier lees welke daden, eigenschappen of gedragingen als onredelijk worden gezien en wat je eraan kunt doen als je om die reden op staande voet ontslagen wordt.
Bij ontslag van rechtswege door einde arbeidsovereenkomst verlies je je baan omdat je arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd afloopt of als de gebeurtenis of taak waarvoor de arbeidsovereenkomst is aangegaan, is ingetreden of vervuld. Hier lees je in welke situaties je ontslagen mag worden en wanneer je in aanmerking komt voor een vergoeding.
Bij ontslag wegens een ongeldige ontslagreden verlies je je baan om een reden die wettelijk gezien niet is toegestaan. Bijvoorbeeld omdat je ziek, arbeidsongeschikt of zwanger bent.
Rechtspositieregeling (gold tot 2020)
Tot 2020 vielen leraren en docenten in het openbaar onderwijs onder een rechtspositieregeling en werden ze als ambtenaar eenzijdig aangesteld. De ontslagredenen als onderwijsambtenaar wijken af van die in het private arbeidsrecht. Voor de volledigheid geven we ze hieronder nog weer.
Bent je als ambtenaar aangesteld in tijdelijke dienst bij wijze van proef? Of voor het verrichten van tijdelijke werkzaamheden? Dan eindigt je tijdelijke aanstelling als de periode waarvoor je was aangesteld, is verstreken.
Rechtvaardigt de strafrechtelijke veroordeling je ontslag als leraar/docent? Het is vaak nog maar de vraag of je veroordeling wel grond voor ontslag oplevert.
Opzegging kan ook wegens een dringende reden, met onmiddellijke ingang. Dit noemen we een ‘ontslag op staande voet’. Bepaalde gedragingen van de onderwijswerknemer, hebben dan volgens het schoolbestuur een dusdanig zwaarwichtig of ernstig karakter, dat van het schoolbestuur niet langer kan worden gevergd het dienstverband voort te zetten. Bij het openbaar onderwijs heet dit ‘strafontslag’ wegens ernstig plichtsverzuim.
De school gaat het bedrijf anders inrichten, oftewel reorganiseren. Dat kan betekenen dat uw functie komt te vervallen. Het ontslagbesluit is dan niet te herleiden tot het persoonlijk functioneren van de onderwijswerknemer.